Terugblik: Ruimtelijke dakensessie

De stedelijke ruimte staat onder druk. Woningbouw, vergroening, waterberging, energietransitie, mobiliteit – alles vraagt om een plek. Steeds meer opgaven concurreren om ruimte in dezelfde driedimensionale puzzel. Als ontwerpers zien we de kansen op het dak vaak wél, maar hoe zetten we die om in praktijk? En hoe verankeren we ze duurzaam in beleid en uitvoering? Op donderdag 11 september 2025 hadden we een werksessie over de ruimtelijke dakenpuzzel in het Stadhuis van Den Haag. Met stedenbouwkundigen, planologen, landschapsarchitecten, beleidsmakers en strategen verkenden we hoe we het daklandschap en de bredere ruimtelijke puzzel slimmer, integraler en strategischer kunnen benutten. 

De omgevingswet en de gemeentelijke instrumenten voor het dak 
Pim de Haas (Gemeente Haarlem) merkt in de dagelijkse praktijk als stedenbouwkundige dat het integreren van dakbeleid in de Omgevingswet nog grotendeels onontgonnen terrein is. Veel gemeenten weten niet waar te beginnen, dus concrete hulp is essentieel om het dakbeleid goed te verankeren in de nieuwe ruimtelijke wetgeving.

Interactieve sessie Multiroofs
MultiRoofs is een Europees project waarbinnen 14 partners waaronder gemeente Rotterdam, architetenbureau MVRDV en Rooftop Revolution voor diverse steden in Europa samenwerken aan een digitale tool, die 3D-kaarten van daken maakt. De tool biedt steden en gemeenten een beoordelingskader om daken zo effectief mogelijk in te kunnen zetten voor ruimtelijke opgaven. 

Dakdromen met MVRDV
Tijdens de werksessie gingen we onder begeleiding van Architectenbureau MVRDV aan de slag met vier fictieve dakprojecten. Steeds met het streven het dak zo in te richten dat we daar als samenleving het meeste profijt van hebben.

1. Op een Rotterdamse parkeergarage verrees een groen-rood dak mét zonnepanelen. Een multifunctioneel dak waar buurtbewoners kunnen verblijven en sporten.
2. De Utrechtse bibliotheek bood met verschillende typen daken, op verschillende hoogtes plek om lezingen op hoogte te geven; nisjes te creëren om rustig te kunnen lezen en ruimte voor daktuinen om met inheemse planten de biodiversiteit te versterken. 
   
3.  Op de Ikea in Haarlem werden zonnepanelen verwisseld voor meer groen en sociale ruimte met een café en sportfaciliteit. Zo maak je via het dak  een industrieel gebied leefbaarder. 
   
4. In Den Haag slaat een VVE de handen ineen met de naast hun appartementen gelegen middelbare school. In een ultieme community- setting onderhouden scholieren de daktuin van de VVE, die hier na schooltijden genieten van de rust. 
   

Best practices dak regelgeving en beleid 

Twee gemeenten deelden kennis over het multifunctioneel dakgebruik opnemen in regelgeving en beleid: 

·       Den Haag: Puntensysteem natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen 

·       Haarlem: Voorwaardelijke verplichting natuurdaken

·       Utrecht: Ruimtelijke strategie Utrecht - barcode 

Whitepaper: Daklandschap biedt ruimtelijke kansen
De input van deze werksessie gebruiken we om een whitepaper over het dakenlandschap als ruimtelijke kans te schrijven. Dit is een product van de werkgroep Beleid & Omgevingswet van het speerpunt Verankering in beleid van het Nationaal Dakenplan. Wil je meeschrijven of denken? Laat het ons weten!